Porez na prenos apsolutnih prava

Izvor: Pravopedia

Skoči na: navigacija, pretraga

Sadržaj

Predmet oporezivanja

Porez na prenos apsolutnih prava plaća se kod prenosa uz naknadu:

  • 1) stvarnih prava na nepokretnosti (pravo svojine; pravo stanovanja; pravo zakupa stana ili stambene zgrade u skladu sa zakonom kojim je uređeno stanovanje, za period duži od jedne godine ili na neodređeno vreme; pravo korišćenja gradskog građevinskog odnosno javnog građevinskog zemljišta ili ostalog građevinskog zemljišta u državnoj svojini, površine preko 10 ari. );
  • 2) prava intelektualne svojine;
  • 3) prava svojine na upotrebljavanom motornom vozilu, upotrebljavanom plovnom objektu, odnosno upotrebljavanom vazduhoplovu na sopstveni pogon osim državnog;
  • 4) prava korišćenja gradskog odnosno javnog ili ostalog građevinskog zemljišta nezavisno od njegove površine;
  • 5) prava na eksproprisanoj nepokretnosti, ako se eksproprijacija vrši radi izgradnje stambenih ili privrednih objekata.

Porez na prenos apsolutnih prava plaća se i kod davanja građevinskog zemljišta u državnoj svojini u zakup, na period duži od jedne godine ili na neodređeno vreme, osim javnog građevinskog zemljišta.

Prenosom uz naknadu smatra se i:

  • 1) sticanje prava svojine i drugih prava na osnovu pravosnažne sudske odluke ili drugog akta državnog organa;
  • 2) sticanje prava svojine održajem;
  • 3) prenos uz naknadu celokupne imovine pravnog lica u slučaju njegove redovne prodaje, likvidacije ili stečaja;
  • 4) prenos celokupne imovine pravnog lica, odnosno dela imovine pravnog lica, u slučaju statusne promene u skladu sa zakonom kojim se uređuju privredna društva, ako su akcionari ili članovi pravnog lica koje prenosi imovinu (pravni prethodnik), uz naknadu u obliku akcija ili udela u pravnom sledbeniku, dobili i novčanu naknadu koja prelazi 10% nominalne vrednosti akcija, odnosno udela ili njihove računovodstvene vrednosti ako su bez nominalne vrednosti;
  • 5) sticanje prava iz viška deobne stečajne mase pravnog lica u stečaju, u skladu sa zakonom kojim se uređuje stečajni postupak, odnosno raspodelom likvidacionog ostatka po likvidaciji privrednog društva, u skladu sa zakonom kojim se uređuju privredna društva.

Prenosom uz naknadu, ne smatra se prenos apsolutnog prava na koji se plaća porez na dodatu vrednost (PDV), u skladu sa zakonom kojim se uređuje porez na dodatu vrednost (Zakon o porezu na dodatu vrednost). Takođe, prenosom uz naknadu ne smatra se i zamena motornog vozila, odnosno plovnog objekta, odnosno vazduhoplova, izvršena u garantnom roku u skladu sa uslovima iz garancije, ne smatra se prenosom uz naknadu na koji se porez na prenos apsolutnih prava plaća, ako strane između kojih se zamena vrši, pored motornog vozila, plovnog objekta ili vazduhoplova koji se zamenjuju, ne daju drugoj strani i doplatu u novcu ili naknadu u drugom obliku.

Poreski obveznik

Obveznik poreza na prenos apsolutnih prava je prodavac, odnosno prenosilac prava. U sučaju trajnog prava korišćenja gradskog građevinskog zemljišta koji vrši opština fizičkom ili pravnom licu radi izgradnje objekta obveznik poreza na prenos apsolutnih prava je lice kome se daje na korišćenje, odnosno u zakup građevinsko zemljište.

U slučaju prava na eksproprisanoj nepokretnosti, ako se eksproprijacija vrši radi izgradnje stambenih ili privrednih objekata obveznik poreza na prenos apsolutnih prava je korisnik eksproprijacije.

Kad se apsolutno pravo prenosi po osnovu ugovora o doživotnom izdržavanju, obveznik poreza je davalac izdržavanja.

U slučaju prenosa uz naknadu (tač. 1 - 5., navedene u tekstu iznad), obveznik poreza na prenos apsolutnog prava je lice na koje se prenosi apsolutno pravo. Kad se apsolutno pravo prenosi po osnovu ugovora o razmeni između dva lica, obveznik poreza je svaki učesnik u razmeni za pravo koje prenosi.

Lice - rezident Republike Srbije obveznik je poreza na prenos apsolutnih prava za prenos ostvaren u Republici Srbiji i van njene teritorije. Lice - nerezident Republike Srbije obveznik je poreza na prenos apsolutnih prava samo za prenos ostvaren na teritoriji Republike Srbije.

Poreska osnovica

Osnovica poreza na prenos apsolutnih prava je ugovorena cena u trenutku nastanka poreske obaveze, ukoliko nije niža od tržišne vrednosti. Ukoliko nadležni poreski organ oceni da je ugovorena cena niža od tržišne, ima pravo da u roku od 60 dana od dana prijema poreske prijave podnete u skladu sa odredbom Zakona o porezima na imovinu, odnosno od dana saznanja nadležnog poreskog organa za prenos, utvrdi poresku osnovcu u visini tržišne vrednosti.

Ako poreski organ u roku od 60 dana ne utvrdi poresku osnovicu u visini tržišne vrednosti, poresku osnovicu čini ugovorena cena. U slučaju kada se vrši prenos celokupne imovine pravnog lica odnosno dela imovine ili statusne promene u pravnom licu, kao i sticanju prava iz viška deobne stečajne mase pravnog lica u stečaju, poresku osnovicu čini tržišna vrednost prava koja se prenose, odnosno daju u zakup, na dan nastanka poreske obaveze, koju utvrđuje nadležni poreski organ.

U slučaju prenosa prava na eksproprisanoj nepokretnosti, ako se eksproprijacija vrši radi izgradnje stambenih ili privrednih objekata, poresku osnovicu čini naknada za eksproprisanu nepokretnost, ako je poreska prijava podneta u skladu sa odredbom zakona. U slučaju prenosa apsolutnog prava koji nije obuhvaćen odredbama zakona, poresku osnovicu čini tržišna vrednost apsolutnog prava, koju utvrđuje nadležni poreski organ.

Kod razmene prava, poreska osnovica se utvrđuje za svako pravo koje je predmet razmene, u skladu sa odredbom Zakona o porezu na imovinu o utvrđivanju osnovice (čl. 27).

Nastanak poreske obaveze

Poreska obaveza nastaje danom zaključenja ugovora o prenosu apsolutnih prava, odnosno o davanju građevinskog zemljišta u zakup.

Kad je predmet ugovora nepokretnost kao buduća stvar, poreska obaveza nastaje primopredajom, odnosno stupanjem u posed nepokretnosti.

Kad nije sačinjen punovažan ugovor o prenosu prava na nepokretnosti, u smislu zakona kojim se uređuje promet nepokretnosti, smatra se da je poreska obaveza nastala danom kada je sticalac prava na nepokretnosti stupio u posed nepokretnosti.

Ako se prenos apsolutnih prava vrši po osnovu ugovora o doživotnom izdržavanju, poreska obaveza nastaje danom smrti primaoca izdržavanja, odnosno danom smrti saugovarača ako je doživotno izdržavanje ugovoreno u korist trećeg lica, a ugovorom nije određeno da svojina prelazi na davaoca izdržavanja u trenutku smrti trećeg lica.

Ako se prenos apsolutnog prava vrši na osnovu odluke suda, odnosno rešenja nadležnog upravnog organa, poreska obaveza nastaje danom pravosnažnosti te odluke, odnosno danom konačnosti tog rešenja.

Kod sticanja prava svojine održajem, poreska obaveza nastaje danom pravosnažnosti sudske odluke kojom je to pravo utvrđeno.

Kod sticanja prava iz viška deobne mase, odnosno raspodelom likvidacionog ostatka, poreska obaveza nastaje danom pravosnažnosti rešenja o deobi stečajne mase, odnosno danom sastavljanja izveštaja likvidacionog upravnika, na osnovu kojeg se to pravo stiče.

Ako ugovor o prenosu apsolutnog prava ili odluka suda, odnosno rešenje nadležnog upravnog organa nisu prijavljeni ili su prijavljeni neblagovremeno, smatraće se da je poreska obaveza nastala danom saznanja nadležnog poreskog organa za prenos.


Poreske stope

Stopa poreza na prenos apsolutnih prava je proporcionalna i iznosi 2,5%.


Poreska oslobođenja

Porez na prenos apsolutnih prava ne plaća se:

  • 1) kad se apsolutno pravo prenosi radi izmirenja obaveza po osnovu javnih prihoda, u skladu sa propisima kojima se uređuje poreski postupak i poreska administracija;
  • 2) kad se prenosi pravo svojine na nepokretnosti diplomatskih i konzularnih predstavništava stranih država, pod uslovom reciprociteta;
  • 3) kod ulaganja apsolutnih prava u kapital rezidenta Republike Srbije - akcionarskog društva, odnosno društva sa ograničenom odgovornošću;
  • 4) kad fizičko lice otkupom stambene zgrade ili stana u društvenoj, odnosno državnoj svojini sa stanarskim pravom, odnosno pravom dugoročnog zakupa, stekne svojinu ili susvojinu na toj zgradi, ili stanu, srazmerno učešću društvenog, odnosno državnog kapitala u ukupnom kapitalu prenosioca prava;
  • 5) kad pravno ili fizičko lice kome je poljoprivreda pretežna delatnost, odnosno zanimanje pribavlja putem razmene poljoprivredno ili šumsko zemljište radi njegovog grupisanja;
  • 6) kad se pravo svojine na nepokretnosti prenosi na davaoca doživotnog izdržavanja - bračnog druga, odnosno lice koje se u odnosu na primaoca izdržavanja nalazi u prvom naslednom redu, na deo nepokretnosti koji bi davalac izdržavanja po zakonu nasledio u momentu zaključenja ugovora;
  • 7) na prenos uz naknadu specijalnih putničkih automobila sa ugrađenim uređajima za bolesnike, specijalnih putničkih automobila za obuku vozača sa ugrađenim duplim komandama, kao i putničkih automobila za taksi i "rent a car" koji su posebno označeni;
  • 8) na prenos apsolutnog prava na imovini ili delu imovine subjekta privatizacije, uključući i imovinu, odnosno deo imovine subjekta privatizacije u restrukturiranju, po propisima kojima se uređuje privatizacija, sa subjekta privatizacije na kupca imovine;
  • 9) na uspostavljanje režima svojine na zemljištu koji je bio pre stupanja na snagu odluke o određivanju tog zemljišta kao gradskog građevinskog zemljišta na zahtev ranijeg sopstvenika ili njegovog zakonskog naslednika, odnosno na utvrđivanje prava korišćenja neizgrađenog ostalog građevinskog zemljišta u državnoj svojini ranijem sopstveniku ili njegovom zakonskom nasledniku, u skladu sa uslovima i po postupku propisanim zakonom kojim se uređuju planiranje i izgradnja;
  • 10) kada je obveznik Republika Srbija, autonomna pokrajina, odnosno jedinica lokalne samouprave;
  • 11) kada je međunarodnim ugovorom koji je zaključila Republika Srbija uređeno da se neće plaćati porez na prenos apsolutnih prava.

U slučaju prestanka obavljanja taksi ili "rent a car" delatnosti, kao i slučaju prodaje ili otuđenja uz naknadu na drugi način putničkog automobila pribavljenog za obavljanje tih delatnosti pre isteka roka od pet godina od dana nabavke, sticalac prava svojine na upotrebljavanom putničkom automobilu je dužan da to prijavi nadležnom poreskom organu u roku od 10 dana od dana prestanka obavljanja delatnosti, prodaje odnosno otuđenja, a obveznik poreza - da plati porez na prenos apsolutnih prava koji bi bio dužan da plati da nije koristio poresku olakšicu i kamatu koja se plaća zbog docnje u plaćanju poreza, od dana nabavke do dana prijavljivanja.

Lice na koje je preneto pravo svojine na upotrebljavanom putničkom automobilu za taksi ili "rent a kar" koji je posebno označen, solidarni je jemac za izmirenje poreske obaveze na prenos apsolutnih prava.

Porez na prenos apsolutnih prava ne plaća se na prenos prava svojine na stanu ili porodičnoj stambenoj zgradi, odnosno svojinskom udelu na stanu ili porodičnoj stambenoj zgradi (u daljem tekstu: stan) fizičkom licu koje kupuje prvi stan (u daljem tekstu: kupac prvog stana), za površinu koja za kupca prvog stana iznosi do 40 m² i za članove njegovog porodičnog domaćinstva koji od 1. jula 2006. godine nisu imali u svojini, odnosno susvojini stan na teritoriji Republike Srbije do 15 m² po svakom članu (u daljem tekstu: odgovarajući stan), pod uslovom da:

  • je kupac prvog stana punoletni državljanin Republike Srbije, sa prebivalištem na teritoriji Republike Srbije;
  • kupac prvog stana od 1. jula 2006. godine do dana overe ugovora o kupoprodaji na osnovu koga kupac stiče prvi stan, nije imao u svojini, odnosno susvojini stan na teritoriji Republike Srbije.

Porodičnim domaćinstvom kupca prvog stana,, smatra se zajednica života, privređivanja i trošenja prihoda kupca prvog stana, njegovog supružnika, kupčeve dece, kupčevih usvojenika, dece njegovog supružnika, usvojenika njegovog supružnika, kupčevih roditelja, njegovih usvojitelja, roditelja njegovog supružnika, usvojitelja kupčevog supružnika, sa istim prebivalištem kao kupac prvog stana. Ako je površina stana koji kupac prvog stana kupuje veća od 40 m², porez se plaća na prenos prava svojine na razliku površine kupljenog i površine odgovarajućeg stana.

Izvor

  • čl. 23 - 31a, Zakona o porezima na imovinu, Zakon je objavljen u "Službenom glasniku RS", br. 26/2001, 80/2002, 135/2004, 61/2007 i 5/2009 (pogledaj i čl. 25.). Vidi: Odluku SUS IU br. 176/98 - 42/2002-10. Vidi: tač. 9. čl. 192. Zakona - 80/2002-1.

Autor teksta: Saša Milosavljević , student Pravnog fakulteta u Kosovskoj Mitrovici